Sinds een aantal jaren woon ik in Frankrijk, in de Dordogne. Naast alle genoegens van het rustige leven in een beter klimaat, is er helaas ook een akelig minpunt. Het lijkt erop dat in Frankrijk en in de andere Zuid Europese landen een aantal ernstige ziekten bij honden steeds vaker voorkomt. Twee van de drie zijn in Nederland nog tamelijk onbekend, maar ze kunnen gemakkelijk worden meegebracht van een vakantie.

Omdat een paar van mijn honden al ernstig ziek zijn geweest, schrijf ik graag onderstaand verhaaltje als waarschuwing voor de vele vakantiegangers naar de zuidelijke landen. De ziekten zijn ook voor mensen gevaarlijk (bijvoorbeeld de ziekte van Lyme na een tekenbeet), hoewel een infectie bij mensen nog uiterst zeldzaam is.

Ze hebben allemaal te maken met besmetting door teken of vliegen. Het is niet duidelijk of de toename aan klimaatverandering moet worden toegeschreven, maar vast staat dat ze in Europa “oprukken” naar het noorden. Bijvoorbeeld Leishmaniose was tot voor kort alleen bekend aan de zuidkust (rond de Middellandse Zee), maar is recentelijk ook al in de Dordogne geconstateerd.

Omdat de meeste dierenartsen in Nederland niet regelmatig met deze ziektebeelden geconfronteerd worden, is het belangrijk dat eigenaren hun dierenarts bij klachten direct vertellen dat hun hond in Zuid Europa was. Een eenvoudig bloedonderzoek maakt meestal snelle diagnose en behandeling mogelijk. Omdat een aantal ziekten snel verloopt, is snel ingrijpen noodzakelijk. Dat wil zeggen dat het verstandig is ook bij de minste twijfel direct te reageren. Een van onze honden was binnen 24 uur bijna dood. Je hebt er geen idee van hoe snel het kan gaan als alle inwendige organen worden aangetast en acuut ophouden met functioneren.

Pyroplasmose

Pyroplasmose is de bekendste. Meestal “tekenziekte” of Babesiosis genoemd. De teek die de ziekte veroorzaakt, de Babesia Canis, komt inmiddels ook in Nederland voor. De besmetting kan dus niet alleen tijdens een vakantie in Zuid Europa worden opgedaan. Ook de misvatting dat deze teken alleen in het voorjaar voorkomen, is een fabel. Ze zijn er het hele jaar.

Je kunt het begin van de ziekte herkennen aan verminderde eetlust, kortademigheid, lusteloosheid, sloom gedrag en aan koorts (ook lichte verhoging). Omdat natuurlijk niet iedereen de hele dag met een koortsthermometer achter zijn of haar hond aanloopt, is het gemakkelijker om bij een hond die ineens tamelijk lusteloos is, even goed op de ontlasting te letten. Ik heb het nu vijf keer meegemaakt en steeds was verkleurde ontlasting of urine (donker okerkleurig) de beste indicator. Daaraan heb ik steeds op tijd de ziekte kunnen herkennen.
Behandeling moet direct plaatsvinden, omdat de rode bloedlichaampjes worden “opgevreten” door de bloedparasieten en lever en nieren ophouden te functioneren (vanwaar de verkleuring van urine en ontlasting). Een effectieve behandeling heeft binnen 48 uur resultaat.

 

Babesiose in Nederland!? een update! Inleiding In het Westerhuis-nieuws van mei 2004 stond een artikel over babesiose, een ziekte die wordt overgedragen door Dermacentor teken, die tot nog toe niet in Nederland voorkwamen. Dit artikel werd geschreven naar aanleiding van berichten in het nieuws, die suggereerden dat babesiose in Nederland opgelopen kon worden. Er zijn in het voor- en najaar van 2004 namelijk besmettingen met Babesia canis bij honden geconstateerd die nog nooit in het buitenland waren geweest. Wij hebben beloofd u op de hoogte te houden als er zich nieuwe informatie aan zou dienen. De situatie in 2004 In het voor- en najaar van 2004 zijn er in Nederland 23 bevestigde gevallen van autochtone babesiose bij de hond gediagnosticeerd. Dat betekent dat deze dieren niet in het buitenland zijn geweest en de infectie dus in Nederland hebben opgelopen. Bij vier van deze honden werden volwassen Dermacentor reticulatus teken aangetroffen. Deze honden werden regelmatig uitgelaten ten zuiden van Arnhem (Rijkerswoerdse plassen) en in Den Haag (in de omgeving van de Scheveningse bosjes). Dit lijkt erop te wijzen dat er in deze gebieden een met babesia canis geïnfecteerde tekenpopulatie aanwezig is. De pieken van de babesiose gevallen liggen in maart/april en in oktober/november. De situatie in 2005 In de eerste week van april 2005 zijn er in den Haag drie Dermacentor teken gevonden op twee honden. Een van de honden was recent in Frankrijk geweest en had verdachte ziekteverschijnselen. In een bloeduitstrijkje van deze hond werden Babesia canis parasieten aangetroffen. Tien dagen later is er wederom een Dermacentor teek op deze hond gevonden, wat het aannemelijk maakt dat deze teek waarschijnlijk in Den Haag is opgelopen. De tweede hond had geen klachten en was niet in het buitenland geweest. Deze hond moet de teek dus in Den Haag hebben opgelopen. Hieruit blijkt dat tenminste enkele Dermacentor teken in de regio Den Haag hebben overwinterd. In de regio Arnhem, de andere locatie waar in 2004 ook een aantal honden met Babesia canis geïnfecteerd werden door de beet van een Dermacentor teek, zijn tot op heden nog geen Dermacentor teken gevonden of babesiose gevallen voorgekomen. Er zijn echter wel aanwijzingen dat inmiddels ook op andere locaties in Nederland Dermacentor teken zijn gevonden. Wat te doen Vooralsnog lijkt er wat ons betreft geen reden voor paniek. Wel vinden we dat tekenpreventie serieus moet worden aangepakt, met Frontline spray en/of een Scalibor tekenband. Vooralsnog adviseren we niet om preventief te vaccineren. Wel is het heel belangrijk uw dier iedere dag te controleren op de aanwezigheid van teken en aanwezige teken direct geheel te verwijderen. Verder dienen u en uw dierenarts alert te zijn op de verschijnselen van babesiose, zodat een eventuele infectie tijdig onderkent wordt en adequaat behandeld kan worden. Vooral in het voor- en het najaar zijn de Dermacentor teken actief in het overdragen van babesia canis. Verder blijft het nog steeds mogelijk om gevonden teken bij ons in te leveren voor gratis determinatie op de faculteit diergeneeskunde te Utrecht. Lever de teek of teken binnen 2-3 dagen na het vinden aan in een afgesloten potje, waarop u duidelijk uw woonplaats of de vindplaats (indien deze afwijkt van uw woonplaats) aangeeft. Fig. Linksboven: Dermacentor mannetje, linksonder: Ixodes  mannetje, rechtsboven: Dermacentor vrouwtje, rechtsonder:  Ixodes vrouwtje. De Ixodes teek komt het meest frequent voor  in Nederland en brengt geen babesiose over. Het grote verschil  tussen beide teken is het egaal gekleurde schild van de Ixodes  teek en het schild met een netwerk van witte strepen en vlekken  van de Dermacentor teek.  Bron: Westerhuis Kliniek voor Gezelschapsdieren te Dodewaard, www.uwdierenkliniek.nl

Leishmaniose

Een parasitaire ziekte die wordt overgebracht door een muskiet of een zandvlieg. Een van de heel vervelende eigenschappen is dat de verschijnselen zich soms pas een jaar na de besmetting openbaren. De verschijnselen zijn dat honden of katten er ineens “oud” uitzien, ze verliezen in het hoofd spierspanning (ze krijgen “een slap koppie” of wat voor uitdrukking je er ook maar voor wilt gebruiken), ze hebben vaak wondjes aan ogen, oren of neus, bultjes in de huid (die niet altijd jeuken), opgezette lymfklieren en gewichtsverlies. Ook bij deze ziekte is lusteloosheid vaak het eerste teken.

Genezing is niet mogelijk. Afhankelijk van het moment van ontdekking en afhankelijk van de conditie van de hond kan er wel behandeld worden, maar, zoals mijn dierenarts zei: “Je komt er nooit meer vanaf.” En soms is het zo erg dat euthanasie de enige uitweg is.

Thelazia Callipaeda

Thelazia Callipaeda en Thelazia Californiensis zijn “oogwormen”. Ook deze parasitaire ziekten kwamen tot voor kort alleen voor rond de Middellandse Zee, maar ook deze vind je inmiddels hier in de Dordogne en noordelijker. Niets wijst erop dat ze niet ook op enige schaal in Nederland zullen gaan voorkomen.

Het gaat om kleine vliegjes die eitjes leggen in het oog, wat resulteert in kleine wormen. Die zien eruit als naaigaren en zijn tussen de 3 en 5 centimeter groot. De eerste symptomen lijken het meest op ontstoken bindvlies of een traanoog.

De behandeling is simpel: verwijdering van de wormen door de dierenarts.

Remedie

Nog lang niet alles is over deze ziekten bekend, maar het lijkt in ieder geval raadzaam om tijdens de vakantie een halsband tegen de zandvliegjes en teken te dragen. Wij gebruiken hier in Frankrijk een band van Scalibor en dat lijkt te helpen. Frontline helpt ook redelijk tegen teken.

Voor wie meer wil weten: via Google kun je per ziekte van alles vinden en www.Wikipedia.nl biedt informatie over Babesiosis. Omdat de ziekten in Nederland nog niet zoveel voorkomen, is er helaas nog niet veel informatie in het Nederlands beschikbaar.

Pieta van Dee